افزایش هزینه ساخت در قرارداد مشارکت در ساخت، تکلیف مالک و سازنده چیست؟
اگر هزینه ساختوساز افزایش یابد، تکلیف مالک و سازنده چیست؟
افزایش قیمت مصالح ساختمانی، دستمزد نیروی کار، هزینه حملونقل و سایر مخارج اجرای پروژه میتواند قرارداد مشارکت در ساخت را با چالش جدی روبهرو کند. این مسئله بهویژه در پروژههایی اهمیت دارد که از زمان توافق اولیه تا پایان ساخت، چندین ماه یا حتی چند سال طول میکشند.
در چنین شرایطی، یکی از پرسشهای رایج مالک و سازنده این است: اگر هزینه ساخت افزایش پیدا کند، چه کسی باید هزینه اضافی را بپردازد؟ آیا سازنده میتواند سهم بیشتری از ساختمان مطالبه کند؟ آیا مالک موظف است مبلغی بیشتر از توافق اولیه بپردازد؟
پاسخ به این پرسشها به متن قرارداد، نحوه تعیین سهم طرفین، تعهدات مالی، شروط تعدیل و شرایط حقوقی پرونده بستگی دارد. افزایش قیمت مصالح و دستمزدها، بهتنهایی، لزوماً باعث تغییر خودکار سهم مالک و سازنده یا ایجاد حق مطالبه مبلغ اضافی نمیشود.
در این مقاله بررسی میکنیم که افزایش هزینه ساخت در قرارداد مشارکت در ساخت چه پیامدهایی دارد، در چه شرایطی امکان توافق مجدد یا تعدیل تعهدات وجود دارد و چگونه میتوان از بروز اختلافات مالی جلوگیری کرد.
۱. افزایش هزینه ساخت در قرارداد مشارکت در ساخت یعنی چه؟
افزایش هزینه ساخت زمانی مطرح میشود که هزینه واقعی اجرای پروژه نسبت به برآورد یا شرایط مالی زمان انعقاد قرارداد بیشتر شود.
این افزایش ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد؛ از جمله:
- افزایش قیمت سیمان، فولاد، میلگرد، بتن و سایر مصالح ساختمانی؛
- افزایش دستمزد کارگران، استادکاران و نیروهای فنی؛
- افزایش هزینه حملونقل، تجهیزات و ماشینآلات؛
- تغییر نقشه، مشخصات فنی یا کیفیت مصالح؛
- افزایش هزینههای مربوط به مجوزها یا اجرای الزامات فنی جدید؛
- تأخیر در اجرای پروژه و افزایش هزینههای ناشی از طولانیشدن عملیات؛
- تغییر شرایط اقتصادی و نوسان قیمتها در طول مدت قرارداد.
بااینحال، همه این موارد از نظر قراردادی یکسان نیستند. برای مثال، افزایش قیمت میلگرد با افزایش هزینه ناشی از تغییر نقشه به درخواست مالک تفاوت دارد. همچنین، افزایش هزینه ناشی از تأخیر قابل انتساب به سازنده ممکن است از نظر مسئولیت قراردادی با افزایش عمومی قیمتها متفاوت باشد.
بنابراین، قبل از تعیین مسئول پرداخت هزینه اضافی، باید علت افزایش هزینه و ارتباط آن با تعهدات هر یک از طرفین مشخص شود.
۲. اگر قیمت مصالح افزایش یابد، هزینه اضافی بر عهده مالک است یا سازنده؟
برای پاسخ، ابتدا باید مشخص شود قرارداد چه نوع تعهدی ایجاد کرده است و هزینههای اجرای پروژه چگونه بین طرفین تقسیم شدهاند.
حالت اول: تأمین هزینههای ساخت بر عهده سازنده است
در بسیاری از قراردادهای مشارکت در ساخت، تأمین هزینههای اجرای ساختمان بر عهده سازنده قرار میگیرد و مالک، ملک را در اختیار پروژه میگذارد و در مقابل، سهم مشخصی از واحدهای نوساز یا عوض توافقشده را دریافت میکند.
اگر قرارداد بهروشنی تأمین هزینههای ساخت را بر عهده سازنده گذاشته باشد و برای افزایش قیمتها نیز شرط تعدیل یا حق مطالبه هزینه اضافی پیشبینی نشده باشد، صرف افزایش قیمت مصالح معمولاً به سازنده اجازه نمیدهد که یکطرفه از مالک وجه بیشتری مطالبه کند یا سهم او را تغییر دهد.
البته نتیجه نهایی به متن کامل قرارداد، حدود تعهدات، شروط خاص و شرایط حقوقی پرونده بستگی دارد.
حالت دوم: قرارداد برای افزایش هزینهها شرط تعدیل دارد
ممکن است مالک و سازنده از ابتدا توافق کرده باشند که در صورت افزایش هزینههای ساخت، بخشی از هزینه اضافی طبق فرمول یا سازوکار مشخصی محاسبه شود.
برای مثال، ممکن است قرارداد مقرر کند که:
- تعدیل فقط در صورت عبور افزایش هزینه از یک آستانه مشخص انجام شود؛
- تغییرات قیمت بر اساس شاخص یا منبع اطلاعاتی معین محاسبه شود؛
- تعدیل فقط به بعضی اقلام مانند مصالح اصلی مربوط باشد؛
- سقف مشخصی برای هزینه قابل تعدیل در نظر گرفته شود؛
- درخواست تعدیل باید در مهلت معین و همراه مستندات ارائه شود.
در این حالت، باید شرط تعدیل دقیقاً مطابق قرارداد اجرا شود. صرف اشاره کلی به «افزایش قیمتها» بدون تعیین روش محاسبه، دامنه شمول و نحوه تسویه ممکن است زمینه اختلاف ایجاد کند.
حالت سوم: هزینهها به دلیل تغییرات مورد توافق افزایش یافتهاند
فرض کنید مالک پس از شروع پروژه درخواست کند از مصالح با کیفیت بالاتر استفاده شود، نقشه تغییر کند یا امکاناتی فراتر از توافق اولیه به ساختمان اضافه شود.
در این وضعیت، باید مشخص شود تغییر موردنظر چگونه تصویب شده، چه هزینهای ایجاد میکند و پرداخت آن بر عهده چه کسی است. اگر تغییرات با توافق طرفین انجام شده باشد، آثار مالی آن باید مطابق توافق معتبر و مستندات مربوط تعیین شود.
بهتر است پیش از اجرای تغییر، هزینه، اثر آن بر زمانبندی پروژه و مسئول پرداخت بهصورت کتبی مشخص شود؛ نه اینکه پس از انجام کار، هر یک از طرفین برداشت متفاوتی از توافق داشته باشند.
۳. آیا افزایش قیمت مصالح باعث افزایش سهم سازنده میشود؟
خیر؛ افزایش هزینه ساخت بهتنهایی، سهم قراردادی سازنده را بهطور خودکار افزایش نمیدهد.
در قرارداد مشارکت در ساخت، سهم مالک و سازنده معمولاً با توجه به ارزش ملک، هزینههای مورد توافق، آورده طرفین، شرایط پروژه و توافق نهایی تعیین میشود. پس از انعقاد قرارداد معتبر، تغییر این سهم تابع مفاد قرارداد و مبنای حقوقی قابل اعمال است.
برای مثال، فرض کنید مالک و سازنده توافق کردهاند که ۶۰ درصد واحدهای نوساز به مالک و ۴۰ درصد به سازنده تعلق بگیرد. اگر قیمت مصالح در طول ساخت افزایش یابد، سازنده نمیتواند صرفاً به دلیل افزایش هزینهها اعلام کند که سهم او باید به ۴۵ یا ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.
تغییر سهم ممکن است با توافق معتبر طرفین و رعایت الزامات قانونی مربوط انجام شود یا در شرایط خاص، موضوع اختلاف حقوقی قرار گیرد؛ اما افزایش قیمت بهتنهایی چنین تغییری را ایجاد نمیکند.
همچنین، باید میان «افزایش هزینه ساخت»، «تغییر آورده طرفین» و «تغییر سهم قراردادی» تفاوت گذاشت. این مفاهیم مرتبطاند، اما از نظر حقوقی یکسان نیستند.
برای بررسی نحوه تعیین سهمها، مقاله سهم مالک و سازنده در مشارکت در ساخت چگونه تعیین میشود؟ را مطالعه کنید.
۴. آیا سازنده میتواند به دلیل گرانی مصالح، اجرای پروژه را متوقف کند؟
افزایش هزینهها ممکن است از نظر اقتصادی اجرای پروژه را برای سازنده دشوار کند؛ اما دشوارشدن اجرای قرارداد و ایجاد حق قانونی برای توقف یا فسخ آن، دو موضوع متفاوتاند.
مطابق ماده ۲۱۹ قانون مدنی، قراردادهای معتبر برای طرفین لازمالاتباعاند، مگر اینکه با توافق طرفین یا به علت قانونی فسخ شوند. بنابراین، سازنده نمیتواند صرفاً با استناد به افزایش هزینهها، بدون بررسی قرارداد و مبنای حقوقی، نتیجه بگیرد که دیگر تعهدی به ادامه کار ندارد.
برای بررسی وضعیت باید چند پرسش مطرح شود:
۱. آیا قرارداد برای افزایش شدید قیمتها، تعدیل یا بازنگری پیشبینی کرده است؟
۲. آیا هزینه اضافی ناشی از تغییرات مورد درخواست مالک است یا به شرایط عمومی بازار مربوط میشود؟
۳. آیا تأخیر یا افزایش هزینه ناشی از عملکرد خود سازنده است؟
۴. آیا قرارداد درباره توقف عملیات، تمدید مدت، اخطار، مهلت رفع مشکل یا فسخ شرط مشخصی دارد؟
۵. آیا شرایط پیشآمده از نظر قانونی بر امکان اجرای تعهد یا مسئولیت ناشی از تأخیر اثر میگذارد؟
مواد ۲۲۷ و ۲۲۹ قانون مدنی نیز در بحث مسئولیت ناشی از عدم اجرای تعهد و وجود علت خارجی یا حادثه خارج از اقتدار متعهد مطرح میشوند؛ بااینحال، نمیتوان هر افزایش قیمت یا دشواری اقتصادی را بدون بررسی شرایط، مصداق معافیت از مسئولیت دانست.
در صورت توقف پروژه، مالک نیز نباید بدون بررسی قرارداد فوراً نتیجه بگیرد که حق فسخ یا مطالبه خسارت دارد. ابتدا باید نوع تعهد، میزان تخلف، مهلتهای قراردادی و شرایط قانونی مربوط بررسی شود.
برای آشنایی با آثار تأخیر، مقاله مدت زمان ساخت و تأخیر سازنده در قرارداد مشارکت در ساخت و مقاله شرایط فسخ قرارداد مشارکت در ساخت و موارد مهم آن را ببینید.
۵. تعدیل قرارداد مشارکت در ساخت چیست و چه زمانی مطرح میشود؟
تعدیل در این زمینه به معنای بازنگری در مبلغ، تعهدات یا مبنای محاسبه هزینهها بر اساس سازوکاری است که طرفین پذیرفتهاند یا مبنای حقوقی قابل اعمال دارد.
نکته مهم این است که سازوکارهای تعدیل در همه قراردادها یکسان نیستند. برای مثال، در برخی قراردادهای پیمانکاری، شرایط عمومی و خصوصی پیمان ممکن است فرمول مشخصی برای تعدیل داشته باشند؛ اما نمیتوان همان فرمولها را بدون بررسی، به هر قرارداد خصوصی مشارکت در ساخت تعمیم داد.
در قرارداد مشارکت در ساخت، امکان تعدیل یا بازنگری میتواند به شکلهای مختلف پیشبینی شود:
تعدیل بر اساس شاخص مشخص
طرفین میتوانند شاخص، منبع داده، دوره زمانی و روش محاسبه تغییر هزینهها را تعیین کنند. برای جلوگیری از اختلاف، بهتر است روشن باشد شاخص انتخابشده دقیقاً چه هزینههایی را پوشش میدهد.
تعدیل بر اساس اقلام مشخص
ممکن است فقط بعضی هزینهها، مانند مصالح اصلی یا دستمزدهای معین، مشمول بازنگری باشند. در این صورت، باید مشخص شود هزینههای دیگر چگونه محاسبه میشوند و آیا سقف یا محدودیتی وجود دارد.
بازنگری با توافق کتبی طرفین
اگر قرارداد سازوکار مشخصی برای تعدیل نداشته باشد، طرفین میتوانند در صورت توافق، درباره تغییر بعضی تعهدات یا شیوه تأمین هزینهها توافق جدیدی تنظیم کنند. بهتر است توافق مکتوب، دقیق و هماهنگ با سایر مفاد قرارداد باشد.
تعدیل به دلیل تغییر موضوع یا دامنه کار
اگر نقشه، مشخصات فنی، سطح کیفیت یا حجم عملیات تغییر کند، ممکن است لازم باشد هزینه و زمان اجرای بخش تغییرکرده مجدداً بررسی شود. این موضوع با افزایش عمومی قیمت مصالح تفاوت دارد و باید بر اساس مستندات و توافقهای مربوط تعیین تکلیف شود.
بنابراین، نباید تصور کرد که صرف افزایش تورم یا قیمت مصالح، در هر قرارداد خصوصی حق تعدیل خودکار ایجاد میکند. مبنای تعدیل، دامنه آن و روش محاسبه باید از متن قرارداد و شرایط حقوقی مربوط استخراج شود.
۶. اگر در قرارداد درباره افزایش هزینهها چیزی نوشته نشده باشد، چه میشود؟
نبودن بند تعدیل به این معنا نیست که در تمام شرایط، هیچ توافق جدید یا راهکار حقوقی قابل طرح نیست؛ اما به همان اندازه نیز نمیتوان نتیجه گرفت که سازنده یا مالک بهصورت خودکار حق تغییر تعهدات اولیه را دارد.
در چنین شرایطی، باید ابتدا مفاد قرارداد و تعهدات هر طرف بررسی شود. ماده ۲۱۹ قانون مدنی بر لازمالاتباع بودن قرارداد معتبر تأکید دارد و ماده ۲۲۰ نیز طرفین را به آثار ناشی از قرارداد، قانون و عرف و عادت ملزم میداند.
در عمل، چند وضعیت ممکن است وجود داشته باشد:
- افزایش عمومی قیمتها: باید بررسی شود که قرارداد ریسک افزایش هزینهها را چگونه توزیع کرده و تعهد مالی هر طرف چیست.
- تغییرات مورد درخواست مالک: باید مشخص شود آیا مالک هزینه تغییرات را میپذیرد و توافق مربوط چگونه مستند شده است.
- تغییر در حجم یا کیفیت کار: ممکن است نیاز به توافق تکمیلی درباره هزینه، زمان یا مشخصات فنی وجود داشته باشد.
- عدم امکان یا دشواری اجرای تعهد: باید شرایط قرارداد و مقررات مربوط به مسئولیت و موانع اجرای تعهد بررسی شود؛ دشوارتر یا گرانتر شدن اجرا، بهتنهایی پاسخ قطعی به این مسئله نیست.
در صورت بروز اختلاف، نتیجه به متن قرارداد، مدارک هزینهها، مکاتبات، رفتار طرفین و سایر شرایط پرونده وابسته است. بهتر است پیش از توقف کار، مطالبه وجه اضافی یا اقدام به فسخ، موضوع بهصورت موردی بررسی شود.
۷. افزایش هزینه ساخت چه ارتباطی با تأخیر پروژه و خسارت دارد؟
گاهی افزایش هزینهها با تأخیر در اجرای پروژه همراه میشود؛ برای مثال، سازنده به دلیل کمبود نقدینگی خرید مصالح را به تعویق میاندازد یا طرفین درباره پرداخت هزینههای جدید اختلاف پیدا میکنند.
در این شرایط، باید علت تأخیر و مسئولیت هر طرف جداگانه بررسی شود. صرف همزمانی افزایش قیمت و تأخیر، اثبات نمیکند که تمام تأخیر ناشی از افزایش قیمت بوده یا یک طرف بهطور قطعی مسئول آن است.
اگر قرارداد برای تأخیر، وجه التزام یا مهلتهای مشخص تعیین کرده باشد، اجرای آن تابع مفاد قرارداد و شرایط حقوقی مربوط خواهد بود. همچنین باید بررسی شود آیا تأخیر ناشی از تخلف قراردادی، تغییرات مورد توافق، عملکرد طرف مقابل یا علت دیگری بوده است.
برای تکمیل این موضوع، مقالات زیر را بخوانید:
- وجه التزام و خسارت تأخیر در قرارداد مشارکت در ساخت
- تضمین اجرای تعهدات سازنده در قرارداد مشارکت در ساخت
۸. چگونه از اختلاف بر سر گرانی مصالح جلوگیری کنیم؟
بهترین زمان مدیریت ریسک افزایش هزینهها، پیش از امضای قرارداد است. هرچه تعهدات مالی و شرایط تغییر هزینهها دقیقتر نوشته شوند، احتمال اختلاف در میانه پروژه کاهش مییابد.
۱. مسئول تأمین هزینههای ساخت را روشن کنید
مشخص کنید هزینه مصالح، دستمزد، حملونقل، تجهیزات، مجوزها و سایر مخارج بر عهده چه کسی است. از عبارتهای کلی که امکان برداشتهای متفاوت دارند، تا حد امکان پرهیز کنید.
۲. وضعیت افزایش قیمتها را در قرارداد تعیین کنید
مشخص کنید افزایش هزینهها بر عهده کدام طرف است، آیا تعدیل پیشبینی شده و اگر پیشبینی شده، بر چه مبنایی محاسبه میشود. تعیین آستانه، سقف، شاخص و روش تسویه میتواند از اختلاف تفسیری جلوگیری کند.
۳. تغییرات را بدون توافق مکتوب اجرا نکنید
اگر مالک یا سازنده خواهان تغییر نقشه، مصالح یا امکانات ساختمان است، هزینه و تأثیر آن بر زمانبندی باید پیش از اجرا مشخص شود. بهتر است توافق در قالب الحاقیه یا سند تکمیلی روشن و امضاشده ثبت شود.
۴. برنامه زمانبندی و مراحل کار را دقیق تنظیم کنید
هرچه مراحل اجرایی، موعد تحویل بخشها و تعهدات طرفین روشنتر باشد، بررسی علت تأخیر و هزینههای ناشی از آن آسانتر خواهد بود.
۵. مشخصات فنی و کیفیت مصالح را پیوست کنید
تعیین برند، استاندارد، کیفیت یا مشخصات فنی مصالح در حد لازم، احتمال اختلاف درباره جایگزینی مصالح و هزینههای آن را کاهش میدهد.
برای این منظور، مقاله مشخصات فنی و کیفیت مصالح در قرارداد مشارکت در ساخت چگونه تعیین میشود؟ را مطالعه کنید.
۶. تعهدات مالی و بلاعوض را شفاف بنویسید
اگر بخشی از توافق شامل پرداخت بلاعوض یا پرداختهای مرحلهای است، باید مبلغ، موعد و شرایط پرداخت دقیقاً تعیین شود. همچنین روشن باشد که این مبالغ تحت چه شرایطی قابل تغییر هستند یا نیستند.
مقاله بلاعوض در قرارداد مشارکت در ساخت چیست و چگونه تعیین میشود؟ میتواند در تکمیل این بخش کمک کند.
۷. روش حل اختلاف را از ابتدا مشخص کنید
اگر درباره افزایش هزینهها توافق حاصل نشد، قرارداد باید مسیر رسیدگی به اختلاف را روشن کند. بسته به توافق و شرایط پرونده، سازوکار حل اختلاف میتواند متفاوت باشد.
برای آشنایی بیشتر، مقاله حل اختلاف در قرارداد مشارکت در ساخت؛ داوری یا دادگاه؟ را بخوانید.
۹. نمونه بند پیشنهادی برای افزایش هزینههای ساخت
متن زیر یک نمونه اولیه برای بررسی و تطبیق با قرارداد است و نباید بدون توجه به نوع پروژه، نحوه تقسیم هزینهها و سایر شروط استفاده شود.
بند پیشنهادی ـ افزایش هزینهها و تعدیل تعهدات
«مسئولیت تأمین هزینههای اجرای پروژه و آثار ناشی از افزایش یا کاهش قیمت مصالح، دستمزد نیروی انسانی، حملونقل و سایر هزینههای ساخت، مطابق تعهدات تعیینشده در این قرارداد خواهد بود. افزایش عمومی قیمتها بهتنهایی موجب تغییر سهمالشرکه طرفین یا ایجاد تعهد مالی جدید برای طرف دیگر نمیشود؛ مگر در حدودی که در این قرارداد صراحتاً پیشبینی شده یا طرفین بعداً بهصورت معتبر و کتبی توافق کنند.
در صورت پیشبینی سازوکار تعدیل در این قرارداد، محاسبه هزینههای مشمول، شاخص یا مبنای محاسبه، دوره زمانی، سقف تعدیل، نحوه ارائه مستندات و شیوه تسویه مطابق بند مربوط انجام خواهد شد. هرگونه تغییر در نقشه، مشخصات فنی، حجم عملیات یا تعهدات مالی باید پیش از اجرا، تا حد امکان از طریق توافق کتبی طرفین تعیین تکلیف شود.
هیچیک از طرفین صرفاً به استناد افزایش قیمتها مجاز به تغییر یکجانبه مفاد قرارداد نخواهد بود؛ مگر در مواردی که حق یا اختیار مربوط به موجب قرارداد یا قانون قابل اعمال باشد.»
این بند باید با سایر مفاد قرارداد، از جمله تعهدات مالی، مدت اجرا، تأخیر، وجه التزام، تغییرات فنی و شرایط فسخ هماهنگ شود. درج عبارتی کلی درباره افزایش هزینهها، بدون تعیین سازوکار عملی، ممکن است اختلاف را بهجای حلکردن، به مرحله بعد منتقل کند.
۱۰. پرسشهای متداول درباره افزایش هزینه ساخت در مشارکت در ساخت
آیا سازنده میتواند به دلیل گرانی مصالح، سهم بیشتری از ساختمان بخواهد؟
صرف افزایش قیمت مصالح چنین حقی را بهطور خودکار ایجاد نمیکند. باید متن قرارداد و مبنای حقوقی مطالبه بررسی شود. تغییر سهم معمولاً نیازمند توافق معتبر یا مبنای حقوقی قابل اعمال است.
اگر هزینه ساخت دو برابر شود، آیا مالک باید مبلغ اضافی پرداخت کند؟
دو برابر شدن هزینهها بهتنهایی پاسخ قطعی ایجاد نمیکند. اگر تأمین هزینهها بر عهده سازنده باشد و قرارداد حق مطالبه مبلغ اضافی را پیشبینی نکرده باشد، صرف افزایش هزینه لزوماً تعهد جدیدی برای مالک ایجاد نمیکند. اگر شرط تعدیل یا توافق دیگری وجود داشته باشد، باید همان شرط و شرایط پرونده بررسی شود.
آیا تورم شدید باعث بیاعتباری قرارداد مشارکت در ساخت میشود؟
صرف تورم یا افزایش هزینهها، بهخودیخود به معنای بیاعتباری قرارداد نیست. آثار شرایط اقتصادی بر اجرای تعهدات باید با توجه به متن قرارداد و مقررات قابل اعمال بررسی شود.
آیا میتوان پس از امضای قرارداد، بند تعدیل اضافه کرد؟
طرفین میتوانند در صورت توافق معتبر، مفاد قرارداد را اصلاح یا تکمیل کنند؛ اما افزودن بند جدید به رضایت و امضای معتبر طرفین و رعایت الزامات قانونی مربوط نیاز دارد. یک طرف نمیتواند صرفاً به دلیل تغییر شرایط بازار، مفاد قرارداد را یکجانبه تغییر دهد.
اگر سازنده به دلیل افزایش هزینهها کار را متوقف کند، مالک چه اقدامی میتواند انجام دهد؟
ابتدا باید قرارداد، علت توقف، تعهدات طرفین، اخطارها، مهلتهای مقرر و شروط مربوط به تأخیر یا فسخ بررسی شود. بسته به شرایط، ممکن است راهکارهای قراردادی یا حقوقی متفاوتی مطرح باشد؛ بنابراین بهتر است پیش از هر اقدام، اسناد و وضعیت واقعی پروژه ارزیابی شوند.
جمعبندی: افزایش هزینه ساخت را پیش از امضای قرارداد مدیریت کنید
افزایش قیمت مصالح، دستمزد و سایر هزینههای ساخت میتواند فشار مالی قابلتوجهی بر پروژه مشارکت در ساخت وارد کند؛ اما افزایش هزینهها بهتنهایی باعث تغییر خودکار سهم مالک و سازنده یا ایجاد حق مطالبه مبلغ اضافی نمیشود.
برای تعیین مسئولیت، باید مشخص شود هزینهها بر عهده چه کسی است، قرارداد درباره تعدیل چه میگوید، افزایش هزینه ناشی از چه عاملی است و آیا توافق معتبر دیگری میان طرفین وجود دارد یا خیر.
بهترین راهکار، پیشبینی دقیق مسئولیت هزینهها، سازوکار تعدیل، تغییرات فنی، زمانبندی، ضمانت اجرا و روش حل اختلاف در متن قرارداد است. اگر قرارداد قبلاً امضا شده و اختلاف ایجاد شده است، پیش از توقف پروژه، مطالبه وجه اضافی یا اقدام به فسخ، مفاد قرارداد و مدارک مربوط را بررسی کنید.
برای شروع، مقاله اصلی نمونه فرم خام قرارداد مشارکت در ساخت Word و PDF را ببینید و پیش از امضا، شرایط مالی و حقوقی پروژه خود را بهدقت تعیین کنید.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین بررسی قرارداد و مشاوره حقوقی متناسب با شرایط پرونده مشخص نیست.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.